ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ
ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ
ΔΡΑΣΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ
ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΤΟΥ ECDC & CDC
"Η ΑΠΕΙΛΗ ΤΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΑ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΑ" (Video από το ECDC/EURONEWS)
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΒΙΑΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ
Η συνεχώς καταγραφόμενη αύξηση της μικροβιακής αντοχής οφείλεται στην κατάχρηση των αντιμικροβιακών παραγόντων, ειδικότερα των ευρέος φάσματος. Αποτέλεσμα της αυξανόμενης αντοχής είναι η έξαρση των νοσοκομειακών λοιμώξεων από πολυανθεκτικούς μικροοργανισμούς, με αποτέλεσμα την αύξηση της νοσηρότητας, της διάρκειας νοσηλείας των ασθενών, της θνησιμότητας των νοσηλευμένων ασθενών και τελικά την οικονομική επιβάρυνση των Συστημάτων Υγείας.
Αναλυτικά, σύμφωνα με καταγραφές από το ESAC (European Surveillance of Antimicrobial Consumption), η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα της Ευρώπης με συνολική - και ειδικότερα εξωνοσοκομειακή - κατανάλωση αντιβιοτικών, με σταδιακή αύξηση από το 1997 (25.06 DID) έως το 2005 (34.73 DID) (DID: Καθορισμένη Ημερήσια Δόση ανά 1000 κατοίκους ανά ημέρα). Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία, η συνολική εξωνοσοκομειακή κατανάλωση αντιμικροβιακών για το έτος 2008 ανήλθε στα επίπεδα του 45 DDD (DDD: Καθορισμένη Ημερήσια Δόση) στη χώρα μας, επίπεδα σχεδόν διπλάσια συγκριτικά με το μέσο όρο που καταγράφηκε στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες
(Διάγραμμα 1)
Διάγραμμα 1 Χρήση Αντιμικροβιακών εξωνοσοκομειακά στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το έτος 2008
*Συνολική χρήση , συμπεριλαμβανομένων και των νοσηλευομένων
**Δεδομένα βάσει αποζημίωσης
***Δεδομένα του έτους 2007
Από το έτος 2008 σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με την καθιέρωση της 18ης Νοεμβρίου ως Ημέρας Ευαισθητοποίησης για την Ορθολογική Χρήση των Αντιβιοτικών, πραγματοποιούνται συντονισμένες προσπάθειες στο πλαίσιο εκστρατειών ενημέρωσης, με στόχο την ορθολογική χρήση και τον περιορισμό της υπερκατανάλωσης αντιμικροβιακών παραγόντων.
Αποδέκτες των μηνυμάτων της εκστρατείας είναι το ευρύ κοινό με στόχο την ευαισθητοποίηση ώστε να περιοριστεί η κατανάλωση αντιμικροβιακών, αλλά πρώτιστα οι Επαγγελματίες Υγείας όλων των βαθμίδων περίθαλψης, για τους οποίους οι άξονες δράσης είναι πιο ειδικοί και συγκεκριμένα αφορούν την προώθηση της ορθολογικής συνταγογράφησης των αντιμικροβιακών παραγόντων μέσω :
α)της χορήγησης αντιμικροβιακών, τόσο στην κοινότητα, όσο και ενδονοσοκομειακά βάσει κατευθυντήριων οδηγιών που αφορούν την σωστή επιλογή, τη σωστή δοσολογία και διάρκεια χορήγησης τους,
β)της τήρησης των ορθών κανόνων χορήγησης χημειοπροφύλαξης (ορθή επιλογή και άμεση διακοπή μετά το συνιστώμενο χρονικό διάστημα) και
γ)της εφαρμογής των κανόνων αποκλιμάκωσης της αρχικής εμπειρικής θεραπείας, βάσει των αποτελεσμάτων των καλλιεργειών.
ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ
Η πιστή εφαρμογή των διεθνών κατευθυντηρίων οδηγιών για την αντιμετώπιση των λοιμώξεων από τους Επαγγελματίες Υγείας - που υπηρετούν στην Πρωτοβάθμια Βαθμίδα Υγείας αλλά και στους υπόλοιπους χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας – είναι πρωταρχικής σημασίας .
Το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) σε συνεργασία με την Ελληνική Εταιρία Λοιμώξεων (ΕΕΛ) έχει εκδώσει το 2007 κατευθυντήριες οδηγίες για τη διάγνωση και την εμπειρική θεραπεία των λοιμώξεων, έκδοση που διατίθεται δωρεάν από το ΚΕΕΛΠΝΟ :
Περιλαμβάνει αναλυτικές οδηγίες που αφορούν την αρχική προσέγγιση του ασθενούς με στόχο την άμεση και έγκαιρη διάγνωση, την έναρξη εμπειρικής αντιμικροβιακής αγωγής, το δοσολογικό σχήμα και τη διάρκεια της αγωγής. Επίσης περιλαμβάνονται και οδηγίες χημειοπροφύλαξης, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τις χειρουργικές λοιμώξεις και την πρόληψη λοιμώδους ενδοκαρδίτιδας.
ΔΡΑΣΕΙΣ-ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙΒΙΟΤΙΚΩΝ
Η λανθασμένη χορήγηση των αντιμικροβιακών παραγόντων αποτελεί ένα από τους κυριότερους παράγοντες που συμβάλλει στην διόγκωση του προβλήματος της αντοχής. Στον όρο «λάθος χρήση» περιλαμβάνονται τα εξής:
· Συνταγογράφηση αντιβιοτικών, ενώ ουσιαστικά δεν είναι απαραίτητα για την συγκεκριμένη νόσο.
· Χορήγηση εσφαλμένης δοσολογίας αντιβιοτικού, είτε μεγαλύτερης είτε μικρότερης, που αποκλίνει από την ενδεδειγμένη - βάσει διεθνώς αποδεκτών κατευθυντήριων οδηγιών.
· Λανθασμένη επιλογή αντιβιοτικού, όσον αφορά το φάσμα κάλυψης.
· Καθυστέρηση στην έναρξη αντιμικροβιακής αγωγής, ιδιαίτερα σε βαρέως πάσχοντες ασθενείς.
· Λανθασμένη διάρκεια χορήγησης (είτε μικρότερη , είτε μεγαλύτερη από την ενδεδειγμένη).
· Μη εφαρμογή της αποκλιμάκωσης, μετά τη λήψη των αποτελεσμάτων των καλλιεργειών και παραμονή στο αρχικό εμπειρικό σχήμα ευρέως φάσματος.
Αποφεύγοντας αυτά τα συνήθη λάθη της καθημερινής πρακτικής, τόσο σε επίπεδο κοινότητας, μα κυρίως σε επίπεδο νοσοκομειακής φροντίδας είναι σίγουρο ότι θα επιτευχθεί περιορισμός της αντοχής και μείωση της νοσηρότητας και θνητότητας που οφείλεται σε λοιμώξεις από πολυανθεκτικά παθογόνα.
Επιπρόσθετες αναλυτικές Κατευθυντήριες Οδηγίες σε γενικά και επιμέρους αντικείμενα, καθώς και άλλα ενδιαφέροντα θέματα είναι διαθέσιμα στις ηλεκτρονικές διευθύνσεις του ECDC και του CDC:
- http://ecdc.europa.eu/en/healthtopics/Pages/health_topics_A_Z.aspx
- http://ecdc.europa.eu/en/Search/pages/Results.aspx?k=guidelines
-http://www.cdc.gov/search.do?queryText=guidelines&searchButton.x=5&searchButton.y=12&action=search
- http://www.cdc.gov/hicpac/BSI/BSI-guidelines-2011.html
- http://www.cdc.gov/hicpac/pdf/CAUTI/CAUTIguideline2009final.pdf
- http://www.auanet.org/content/media/IDSAUrnryTrctInfctAdlts2009.pdf
- http://www.wsha.org/files/82/HAI-Catheter-AssocUrinaryTractStrategies.pdf
- http://ecdc.europa.eu/en/eaad/Pages/Patient-Stories.aspx
"The Threat of Antibiotic Resistance"
Το Ευρωπαικό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου των Νοσημάτων (ECDC) συνεργάστηκε με το Euronews για την παραγωγή ενός μίνι ντοκυμαντέρ 8 λεπτών σχετικά με την απειλή της αντοχής στα αντιβιοτικά.