Το ΚΕΕΛΠΝΟ σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) υπό την αιγίδα της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, διοργάνωσε, στην Αθήνα (19-20 Μαρτίου 2014) συνάντηση εμπειρογνωμόνων με θέμα:
“Ο προσυμπτωματικός έλεγχος για μεταδοτικά νοσήματα των νεοαφιχθέντων μεταναστών στις χώρες της ΕΕ/ ΕΟΧ: Τα οφέλη για τη δημόσια υγεία”.
Η εν λόγω συνάντηση-εργαστήριο έδωσε τη δυνατότητα σε Ευρωπαίους και διεθνής εμπειρογνώμονες από το χώρο της δημόσιας υγείας, (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (IOM), Αμερικάνικο Κέντρο Ελέγχου & Πρόληψης Νοσημάτων (CDC)), καθώς και σε εκπροσώπους Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων να ανταλλάξουν εμπειρίες για τις πρακτικές προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) για μεταδοτικά νοσήματα, αλλά και πληροφορίες για τα δεδομένα που προκύπτουν, τις καλές πρακτικές, όπως και για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν.
Τα μεταναστευτικά ρεύματα προς και εντός της Ευρώπης επιδρούν σημαντικά στη δημογραφία των Ευρωπαϊκών κοινωνιών. Το 2011 περίπου 48.9 εκατ. κάτοικοι χωρών της ΕΕ ήταν αλλοδαποί, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 9.7% του συνολικού πληθυσμού. Από αυτούς 32,4 εκατ. γεννήθηκαν σε χώρες εκτός ΕΕ, ενώ 16,5 εκατ. γεννήθηκαν σε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ.
Τα συστήματα επιδημιολογικής επιτήρησης καταγράφουν αυξημένα ποσοστά φυματίωσης, HIV λοίμωξης, ηπατίτιδας Β και άλλων μολυσματικών ασθενειών, που μπορούν να προληφθούν στον πληθυσμό των μεταναστών. Ωστόσο, τα ευρήματα αυτά επηρεάζονται από ποικίλους παράγοντες όπως η συχνότητα των νοσημάτων στη χώρα προέλευσης, οι κακουχίες της μετανάστευσης και οι κοινωνικο-οικονομικές ανισότητες στις χώρες εγκατάστασης.
Μερικά από τα πιο βασικά σημεία της συζήτησης κατά τη διάρκεια της συνάντησης είναι τα εξής:
•Οι μετανάστες αποτελούν έναν ποικιλόμορφο πληθυσμό και για το λόγο αυτό είναι απαραίτητη η κατάλληλη εκτίμηση κινδύνου για την κάθε ομάδα, πριν την υιοθέτηση συγκεκριμένων πρακτικών προσυμπτωματικού ελέγχου.
• Περισσότερα επιστημονικά δεδομένα απαιτούνται, προκειμένου να ληφθούν οι κατάλληλες αποφάσεις για τη χάραξη πολιτικής σχετικά με τον προσυμπτωματικό έλεγχο των μεταναστών (π.χ. ο επιπολασμός διαφόρων νοσημάτων στη χώρα προέλευσης, το κόστος και οι επιπτώσεις της ασθένειας).
Οι εμπειρογνώμονες υποστήριξαν ότι χρειάζεται ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ τομέων και κρατών και συνεχής αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και των στοιχείων για τη σχέση κόστους-οφέλους σχετικά με τα προγράμματα αυτά.
• Τα επιδημιολογικά δεδομένα αλλά και τα στατιστικά στοιχεία για την υγεία των μεταναστών, θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή, ώστε να αποφεύγονται ο στιγματισμός και οι διακρίσεις.
• Ο προσυμπτωματικός έλεγχος θα πρέπει να έχει προοπτική προστασίας της δημόσιας υγείας γενικότερα και να μην περιορίζεται στα μεταδοτικά νοσήματα -αν και οι διαθέσιμοι πόροι μπορεί να καθορίσουν την πραγματοποίησή του.
• Ο προσυμπτωματικός έλεγχος θα πρέπει να αποφέρει οφέλη τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο για τη δημόσια υγεία, και γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο θα πρέπει να συνδέεται με την πρόσβαση στη θεραπεία των συγκεκριμένων νοσημάτων.
• Οι επαγγελματίες δημόσιας υγείας οφείλουν να υποστηρίζουν τα πλεονεκτήματα του άνευ-διακρίσεων προσυμπτωματικού ελέγχου και ταυτόχρονα να βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με τους εμπλεκόμενους φορείς (πχ. Υπουργείο Εσωτερικών, Υπουργείο Δημόσιας Τάξης & Προστασίας του Πολίτη, Συνοριακοί Φύλακες).
• Οι πρακτικές προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) που εφαρμόζονται σε κράτη-μέλη της ΕΕ διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους, ενώ φαίνεται να υπάρχει έλλειψη συστηματικής προσέγγισης, τόσο όσον αφορά στις ασθένειες που ελέγχονται όσο και στη μεθοδολογία.
• Είναι αναγκαία η περαιτέρω συζήτηση και διερεύνηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τη διαμόρφωση πιο τεκμηριωμένης προσέγγισης, όσον αφορά στα οφέλη για τη δημόσια υγεία από τον προσυμπτωματικό έλεγχο των μεταναστών για τα μεταδοτικά νοσήματα.